* Fletcher en Fletcher A Study of the Life and Works of Athanasius Kircher, ‘Germanus Incredibilis’
	John Edward Fletcheren E. Fletcher, A Study of the Life and Works of Athanasius Kircher, ‘Germanus Incredibilis’. With a Selection of his Unpublished Correspondence and an Annotated Translation of his Autobiography (Aries Book Series, 12), Leiden (Brill) 2011, 656 p., ISBN 9789004207127, € 184	inhoud – achterflap
De Duitse Jezuïet Athanasius Kircher (1601/’02–1680), in de wetenschapsgeschiedenis een overgangsfiguur tussen Middeleeuwen en Vroegmoderne Tijd, was een fenomeen in zijn tijd, maar in de 18e eeuw verguisd als een fantast. Kircher was een allesweter en veelschrijver die dikke, prachtig geïllustreerde boeken schreef over vulkanologie, sinologie, musicologie, de microscoop, geneeskunde, technologie en egyptologie. Hij beweerde zelfs het hiërogliefenschrift te hebben ontcijferd. Dit bleek onwaar, maar als eerste suggereerde Kircher dat de pest door microscopisch kleine wezens werd overgebracht. Typisch voor Kircher is de combinatie van enorme geleerdheid met een wonderlijk gemis aan oordeelsvermogen, waardoor scherpe intuïties en regelrechte ontdekkingen hand in hand gingen met fantasterij en ongefundeerde beweringen. In het voorwoord van deze boeiende studie wordt uitgelegd hoe dat zo kon komen. (1) Kircher was een ‘universeel orakel’, dat op elke vraag een antwoord klaar had. (2) De denkstijl van de Duitse Jezuïet bleef steken tussen Middeleeuwen en Vroegmoderne Tijd: tussen geloof in draken en duivelse beïnvloeding aan een kant en experimentele wetenschap aan de andere. (3) Athanasius Kircher was door en door katholiek, zodat dogma het altijd won van intellect. A Study of the Life and Works of Athanasius Kircher maakt zichtbaar, waarom Kircher de geuzennaam Germanus Incredibilis (‘ongelooflijke Duitser’) verdient. Veel van wat hij schreef bleek ongeloofwaardig, maar met een aantal ongelooflijke ontdekkingen en intuïties was hij zijn tijd ver vooruit. Ook wordt duidelijk hoezeer Kircher een man van zijn tijd was. Het is een ongelooflijk duur boek, maar, geschreven door de eminente Kircher specialist John Edward Fletcher, is het zijn geld zeker waard. Anekdote Begin jaren ’70 maakten regisseurs Pieter Verhoeff en Anton Haakman een vermakelijke documentaire over Olaf Hein and Helmut Kastel, president and vicepresident van de Internationale Athanasius Kircher Forschungsgesellschaft, waarbij, net als bij Kircher zelf, het onderscheid tussen feit en fictie lijkt te vervagen. Volgens Haakman echter waren Hein en Kastel echte oplichters.